زیر پوست پیام رسان های داخلی از باتری های داغ تا پیام های غیب شده
به گزارش آزینیک، پیام رسان های ایرانی طی سالهای اخیر با حمایت های گسترده دولتی و رشد قابل توجه تعداد کاربران، به بخشی از زیست بوم ارتباطی کشور تبدیل گشته اند. با این وجود، افزایش تعداد کاربران لزوما به معنای رضایت عمومی نیست. بررسی گزارش های رسانه ای، اظهارات کارشناسان و تجربه کاربران نشان می دهند که این پیام رسان ها همچنان با چالش هایی در حوزه اعتماد عمومی، امنیت و حریم خصوصی، کیفیت خدمات، رقابت پذیری فنی و پایداری زیرساخت مواجه اند؛ چالش هایی که مانع از تبدیل شدن آنها به جایگزینی کامل برای مثال های جهانی شده است.
امیرمسعود عابدین- در سالهای اخیر و بدنبال تشدید سیاستهای فیلترینگ در ایران، پلت فرم های بومی با حمایت های کلان دولتی و ایجاد انحصارهای خدماتی، تلاش کردند تا جایگزین نمونه های بین المللی شوند. با وجود این، انتقال الزامی یا اختیاری کاربران به این شبکه، چالش های ساختاری پنهانی را عیان کرده است. گزارش های میدانی رسانه ها، مصاحبه های تخصصی کارشناسان شبکه و واکاوی های فنی نشان می دهند که پیامرسان های ایرانی با وجود رشد ظاهری در آمار کاربران، بازهم در چند بخش امنیت، زیرساخت و اعتماد اجتماعی با ایرادات اساسی دست و پنجه نرم می کنند؛ موضوعی که به یک سد محکم در مقابل جلب اعتماد عمومی تبدیل گشته است.
چالش حریم خصوصی و ابهام در پروتکلهای امنیتی بزرگ ترین پاشنه آشیل پیامرسان های داخلی، ذهنیت منفی و گاهی اثبات شده کاربران درباره ی امنیت داده هاست. در حالیکه پیامرسان های جهانی مانند واتس اپ یا سیگنال از پروتکل رمزشناسی سرتاسری (End-to-End Encryption) استفاده می نمایند، پلت فرم های ایرانی در این عرصه با ابهامات جدی روبرو هستند.
داستان افشای تصاویر مانیتورینگ «بله»: حدود سه سال پیش انتشار تصویری از صفحه مانیتور یکی از کارمندان اپلیکیشن بله که محتوای گفتگوهای کاربران را نشان می داد، موجی از انتقادات را برانگیخت. بااینکه روابط عمومی این پلت فرم اعلام نمود که این ابزار فقط برای پایش «گروه های بالای ۱۰۰۰ عضو و کانال های عمومی» جهت ممانعت از کلاهبرداری است، اما کارشناسان امنیت شبکه اعتقاد دارند نبودند که مکانیزم رمزنگاری سرتاسری موجب می شود تا داده ها روی سرورها بصورت متن آشکار (Plaintext) ذخیره شوند و برای اپراتور یا هکرها قابل دسترسی باشند.
ضعف در معماری داده های «ایتا» و «روبیکا»: گزارش های فنی انتشار یافته از طرف لابراتوار های امنیت دیجیتال نشان می دهند که در پلت فرم هایی مانند ایتا، داده های محلی کاربر (مانند پیشنویس پیام ها یا تاریخچه چت ها) بشکلی ذخیره می شوند که در صورت دسترسی فیزیکی یا نفوذ بدافزاری به دستگاه، به آسانی قابل استخراج هستند. همین طور در روبیکا مواردی از ارسال ترافیک رمزگذاری نشده (HTTP بجای HTTPS) در لایه های خاصی از شبکه گزارش شده است.
ضعف های زیرساختی، اختلال های مکرر و افت پایداری بررسی بازخوردهای کاربران در رسانه ها و خبرگزاری های داخلی نشان می دهند که با وجود هدایت ترافیک به سوی این اپلیکیشن ها، زیرساخت سخت افزاری آنها کشش حجم بالای کاربران را در ساعات پیک مصرف ندارد.
قطعی های زنجیره ای «ایتا» و «بله»: این پیامرسان ها بارها به علت «ارتقای سخت افزاری» یا «اختلال در بخش تامین برق دیتاسنتر» بطور کامل برای ساعات طولانی از دسترس خارج شده اند. کارشناسان می گویند که معماری توزیع شده (Distributed Architecture) که در تلگرام برای مدیریت میلیاردها پیام استفاده می شود، در ایتا و بله پیاده سازی نشده یا کیفیت پایینی دارد، به این علت در صورت بروز مشکل در یک نقطه، کل شبکه فلج می شود.
سنگینی و باگ های «روبیکا» و «سروش پلاس»: روبیکا به علت تغییر ماهیت به یک «سوپر اپلیکیشن» و تجمیع خدماتی چون فیلم، موسیقی، پیامرسان و روبینو (مشابه اینستاگرام)، گرفتار اضافه بار ساختاری است. این مسئله در گوشیهای میان رده و ضعیف موجب کندی شدید، هدررفت منابع سخت افزاری (RAM و CPU) و کرش های پی درپی اپلیکیشن می شود. سروش پلاس نیز بازهم از سرعت پایین آپلود فایل و افت کیفیت شدید در تماسهای صوتی و تصویری رنج می برد.
کاربران در گزارش های رسانه ای و نظرسنجی های مختلف به مشکلات دیگر زیر اشاره کرده اند:
کندی در ارسال و دریافت پیام ها باگ های عجیب در پیام ها (برای مثال مخاطب پیامی را که خودش فرستاده، نمی توانست ببیند) باگ های عجیب در ری اکت ها و به روزرسانی پیام ها (به گونه ای که برای مقطعی، قابلیت ری اکت متوقف شد) محدودیت در حجم فایل های ارسالی (مانند محدودیت ۲۰ مگابایتی ارسال فایل در «بله») لودینگ های طولانی در بارگذاری چت ها و پیام ها تأخیر در همگام سازی بین دستگاه ها اشکالات در ارتباط با اعلان ها مصرف بالای باتری و داغ شدن گوشی (یکی از مشکلات پررنگ نزد مخاطبان) پر کردن حجم زیادی از حافظه (محاسبه مستقیم موارد دانلود شده در حافظه گوشی) اختلال در تماسهای صوتی و تصویری این انتقادها به صورت های مختلف درباره ی روبیکا، سروش پلاس، ایتا، آی گپ و سایر پیامرسان های داخلی مطرح گردیده است. طبیعتا علیرغم این همه مشکلات و همین طور نبود جذابیت، نباید انتظار این را داشته باشیم که مخاطبان و آنلاین شاپ ها در این پلت فرم ها بمانند.
کپی برداری ناشیانه و تجربه کاربری (UX) ضعیف یک پیامرسان موفق باید هویتی مستقل و رابط کاربری روانی داشته باشد. بیشتر پلت فرم های ایرانی از این خاصیت محروم هستند.
«ایتا» و «آی گپ»؛ سایه ای کم کیفیت از تلگرام: ایتا در عمل نسخه ای کپی برداری شده از کدهای قدیمی تلگرام است. این مورد سبب شده تا کاربران حس پلتفرمی دست دوم را داشته باشند. علاوه بر این، هماهنگی میان نسخه های مختلف (اندروید، ویندوز و وب) در این پیامرسان ها ضعیف است؛ بطوریکه گاهی پیام های خوانده شده در گوشی، در نسخه دسکتاپ بازهم بصورت خوانده نشده باقی می مانند یا همگام سازی (Sync) مخاطبین جدید با تاخیرهای طولانی مواجه می شود.
«بله» و «گپ»؛ تداخل هویتی: پیامرسان بله به علت ریشه های بانکی خود، بیشتر شبیه به یک اپ خدمات مالی است تا یک پیامرسان پویا. محیط کاربری آن برای چت های طولانی جذابیت ندارد. پیامرسان گپ نیز با وجود قابلیت های فنی خوب، در بخشهایی مانند بی صدا کردن (Mute) پیشرفته یا مدیریت پیشرفته نوتیفیکیشن ها گرفتار ضعف های تجربی است.
«شاد»؛ اجبار آموزشی بدون بهینه سازی: اپلیکیشن شاد که بزرگ ترین جامعه آماری دانش آموزی را دارد، بر بستر فنی روبیکا توسعه یافته است. این پلت فرم کماکان با مشکلاتی چون احراز هویت های ناموفق، باز نشدن فایل های آموزشی و محیط کاربری خسته کننده مواجه می باشد که معلمان و دانش آموزان را کلافه می کند.
محدودیت اکوسیستم و ارتباطات بین المللی پیامرسان های ایرانی عمدتاً در داخل کشور مورد استفاده قرار می گیرند و کاربران خارجی خیلی محدودی دارند. این مورد سبب شده که شبکه ارتباطی آنها در مقایسه با پیامرسان های جهانی کوچک تر باشد.
اثر شبکه ای (Network Effect) یکی از مهم ترین عوامل موفقیت پیامرسان هاست؛ یعنی ارزش یک پیامرسان زمانی بیشتر می شود که تعداد بیشتری از افراد در آن حضور داشته باشند. خیلی از کاربران ایرانی بازهم برای ارتباطات بین المللی، کارهای تجاری، آموزشی و حرفه ای ناچار به استفاده از پیامرسان های خارجی هستند. همین مسئله قدرت رقابت پیامرسان های داخلی را کاهش داده است؛ به شکلی که بلا فاصله بعد از اتصال اینترنت بین الملل در ایران، انبوهی از کاربران از پیامرسان های ایرانی به پیامرسان های خارجی بازگشتند. این اتفاق نشان داد که حضور در پیامرسان های ایرانی فقط به علت اجبار و ناشی از اعمال محدودیت های شدید دسترسی به اینترنت بوده و علاقه و کششی در بین کاربران یا وجود نداشت یا به وجود نیامده بود که در این پلت فرم ها باقی بمانند.
مسئله اعتماد اجتماعی؛ مهم تر از فناوری خیلی از متخصصان حوزه ارتباطات اعتقاد دارند که مشکل اصلی پیامرسان های ایرانی فقط فنی نیست، بلکه به «سرمایه اجتماعی» و «اعتماد عمومی» مربوط می شود.
حتی اگر یک پیامرسان از نظر فنی عملکرد قابل قبولی داشته باشد، در صورتیکه کاربران نسبت به امنیت اطلاعات، استقلال مدیریتی یا حفظ حریم خصوصی خود اطمینان نداشته باشند، استقبال گسترده و پایدار از آن دشوار خواهد بود. به همین دلیل، اعتمادسازی از راه شفافیت، حسابرسی های مستقل امنیتی و انتشار گزارش های فنی می تواند به اندازه توسعه زیرساخت اهمیت داشته باشد.
گزارش های رسانه ای و شواهد فنی اثبات می کنند که چالش اصلی پیامرسان های ایرانی، نه تعداد کاربر و نه بودجه، بلکه «فقدان مزیت رقابتی ارگانیک»، «مشکلات فنی و زیرساخت» و «بحران عمیق اعتماد» است. ارایه خدمات انحصاری دولتی (مانند کالا برگ، خدمات بانکی یا آموزش الزامی در شاد) شاید بتواند آمار نصب این برنامه ها را بالا ببرد، اما تا آن زمان که مشکلاتی چون ذخیره سازی متن آشکار داده ها، نبود پروتکلهای رمزنگاری پیشرفته، کپی برداری های سطحی و اختلالات مداوم زیرساختی حل نشوند، این پلت فرم ها نمی توانند به عنوان یک ابزار ارتباطی امن و پایدار در سبد مصرفی دائمی و داوطلبانه شهروندان جای بگیرید. تکامل فنی این اپلیکیشن ها نیازمند شفافیت ساختاری و خروج از پوسته انحصار است.
۲۲۷۳۲۲
این مطلب آزینیک را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط آزینیک
نظرات خوانندگان آزینیک در مورد این مطلب
لطفا شما هم در مورد این مطلب نظر دهید