آقامیری تنها نیست
آزینیک: اظهارات محمدامین آقامیری، دبیر شورایعالی فضای مجازی، درباره ی دستیابی ایران به فناوری مختل کردن سرویس اینترنت ماهواره ای استارلینک، بار دیگر بحث درباره ی رویکرد سیاست گذاران ایرانی در رویارویی با فناوری های نوظهور را مطرح کرده است. مرضیه ادهم، پژوهشگر حوزه اینترنت و فضای مجازی، در گفتگو با خبرآنلاین با استناد به نظریه «نشر نوآوری» توضیح می دهد که چه طور مقاومت در مقابل فناوری می تواند به سیاست هایی مانند فیلترینگ منجر شود؛ سیاست هایی که بگفته او، نه مانع فراگیر شدن فناوری شده اند و نه امکان مدیریت مؤثر آنرا فراهم نموده اند. او با اشاره به تجربه ویدئو، ماهواره، شبکه های اجتماعی و استفاده از فیلترشکن در ایران، اعتقاد دارد راه حل مواجهه با فناوری های جدید، از استارلینک تا پلت فرم های دیجیتال، شناخت، تنظیم گری و ایجاد امکان رقابت است، نه فقط مسدودسازی و محدودیت.
تینا مزدکی_ محمدامین آقامیری، دبیر شورای عالی فضای مجازی، اخیرا مدعی شده است ایران به فناوری هایی برای مختل کردن یا از کار انداختن سرویس استارلینک هم دست یافته است و این فناوری ها از نظر فنی «عملیاتی و آماده» هستند.
چرا سیاست گذاران به جای شناخت و مدیریت فناوری های جدید، اغلب به مواجهه با آنها روی می آورند؟ چرا تجربه مواجهه با ویدئو، ماهواره و اینترنت نتوانسته مسیر سیاستگذاری در مقابل فناوری های نوظهور را تغییر دهد؟ مرضیه ادهم، پژوهشگر حوزه اینترنت و فضای مجازی، با ارجاع به نظریه «نشر نوآوری» توضیح می دهد که چه طور مقاومت در مقابل پذیرش فناوری در ساختار تصمیم گیری می تواند به سیاست هایی منجر شود که نه تنها مانع توسعه فناوری نمی شوند، بلکه امکان مدیریت دستاوردهای آنرا هم محدود می کنند.
او با اشاره به استفاده گسترده مردم از فیلترشکن، اعتقاد دارد ناکامی فیلترینگ و ناتوانی در مدیریت دسترسی کودکان به پلت فرم ها، نمونه هایی از دستاوردهای این رویکرد هستند؛ نگاهی که به قول او، در رویارویی با فناوری هایی مانند استارلینک هم ادامه دارد.
مقاومت در مقابل فناوری چه طور به سیاستگذاری راه پیدا می کند؟
مرضیه ادهم در جواب این پرسش که چه توضیحی برای نگاههای سلبی وجود دارد که به جای شناخت و مدیریت فناوری های جدید، بر ممانعت از ورود و گسترش آنها متمرکز است، می گوید: «دلایل مختلف و نظریه های متفاوتی وجود دارد، اما فکر می کنم نظریه «نشر نوآوری» راجرز که سال هاست طرح شده، می تواند این رفتارها را به خوبی توضیح دهد.»
او در ادامه اضافه کرد: « به صورت کلی، در رویارویی با فناوری، نوآوری و تکنولوژی، سه نوع نگاه وجود دارد:
یک گروه پیشرو؛ یعنی از نوآوری استقبال می کنند، خیلی زودتر از دیگران به سراغ آن می روند، از آن استفاده می نمایند و به گسترشش کمک می کنند. حتی امکان دارد گاهی خطرات یا مشکلات احتمالی آنرا نبینند، چون می خواهند زودتر از دیگران از تکنولوژی جدید بهره گیرند. مثلا آنهایی که زودتر از بقیه تازه ترین مدل یک محصول را می خرند یا پلت فرم های جدید را نصب می کنند و به کار می گیرند. دو، گروه پذیرندگان دیرهنگام نوآوری؛ این افراد در مقابل تغییر مقاومت زیادی دارند. بعنوان مثال، وقتی تلفن های دکمه ای قرار بود جای خویش را به گوشیهای هوشمند با سیستم عامل اندروید بدهند، بعضی افراد با افتخار سال ها از همان مدلهای قدیمی استفاده می کردند یا به سادگی در رسانه های اجتماعی حساب کاربری نمی ساختند. سوم، گروه مقاوم در پذیرش نوآوری یا آنهایی که در مقابل آن مقاومت می کنند.»
مرضیه ادهم: اکثریت جامعه بین این دو طیف قرار می گیرند. یعنی نه در پذیرش نوآوری بیشتر از حد پیشرو هستند و نه بشدت در مقابل آن مقاومت می کنند. این گروه را میتوان بخش میانی جامعه دانست. مساله از جایی خطرناک می شود یا به گره می خورد که افرادی با تاخیر زیاد در پذیرش نوآوری یا آنهایی که در مقابل آن مقاومت می کنند، در جایگاه حکمرانی قرار بگیرند.
مرضیه ادهم، پژوهشگر حوزه اینترنت و فضای مجازی
این پژوهشگر حوزه اینترنت و فضای مجازی در جواب این پرسش که چرا سیاست هایی که با هدف ممانعت از توسعه فناوری هایی مانند ویدئو، ماهواره، اینترنت و رسانه های اجتماعی اجرا شده اند، نتوانسته اند مانع استفاده گسترده مردم از این فنآوری ها شوند، توضیح می دهد: «طبقه حکمران باید نسبت به میانگین جامعه نگاه پویاتری داشته باشد، آینده پژوه باشد و چند گام جلوتر را ببیند. حتی اگر مقرر است تنظیم گری کند یا قانونی وضع کند، باید از متوسط جامعه جلوتر باشد و مانند یک شطرنج باز، چند حرکت بعدی را پیشبینی کند. اما وقتی در جایگاه تصمیم گیری، از گروهی باشی که در مقابل پذیرش نوآوری مقاومت می کند، به جای این که فناوری را بشناسید، ساختار آنرا یاد بگیرید و درباره ی نحوه ی استفاده و تنظیم گری آن تصمیم بگیرید، صرفا با نگاه تهاجمی به آن نگاه می کنید. می گویید با یک تهاجم مواجه هستم و باید جلوی آنرا بگیرم، دیوار بسازم و اساساً آنرا نپذیرم.»
فیلترینگ مانع فراگیر شدن فناوری ها نشد
به گفته ادهم وقتی فناوری پذیرفته نشود و به درستی شناخته نشود، آمادگی لازم در مقابل آن هم به وجود نمی آید، چونکه بیشتر راهبرد را بر حذف آن فناوری، نادیده گرفتنش یا فیلتر کردنش بنا شده و استراتژی در همین میدان محدود می شود. او می گوید: « با چنین رویکردی، فناوری تو را دور می زند و از سیاستگذاری ات عبور می کند. در حالیکه آمارهای مصرف نشان داده است که این مدل سیاستگذاری پاسخ نداده است، در چنین وضعیتی برای مرحله بعد هم چاره مشخصی ندارید. همین اتفاق در گسترش ویدئو در ایران، در رویارویی با ماهواره، اینترنت و رسانه های اجتماعی روی داده است. شما بیشتر مهره های خویش را با هدف ممانعت از ورود این فناوری ها حرکت می دهید. نکته جالب اینجاست که وقتی این فناوری ها وارد عرف جامعه می شوند، استفاده از آنها خیلی گسترده می شود.»
پلت فرم های داخلی با بستن اینترنت بین المللی رشد نمی کنند
این کارشناس همینطور در جواب این پرسش که آیا سیاست فیلترینگ به هدف خود رسیده است، می گوید: « داده های در ارتباط با مصرف اینترنت در ایران نشان داده است که ۸۵ درصد مردم از فیلترشکن استفاده می نمایند. این آمار، نشان می دهند که سیاست فیلترینگ به هدف موردنظر خود نرسیده است. در عین حال، به جای این که راهبرد دیگری برای مواجهه با فناوری داشته باشیم، همچنان همان مسیر قبلی را ادامه می دهیم. در حالیکه می توانستیم ساختارمان را بگونه ای طراحی نماییم که این فناوری را بپذیریم، در زمین آن بازی نماییم و قابلیت خودمان را افزایش دهیم. حتی اگر مقرر است پلت فرم داخلی طراحی نماییم، نباید آنرا در یک فضای گلخانه ای و با بستن الزامی اینترنت بین المللی رشد دهیم. بلکه باید امکان رقابت فراهم باشد تا پلت فرم داخلی در یک فضای رقابتی رشد کند.
ادهم می گوید: « بعنوان مثال، در حوزه اپلیکیشن های مسیریابی، شاهد بودیم که نمونه های داخلی توانستند عملکرد رقابتی تری داشته باشند و وارد چرخه مصرف مردم شوند. این تجربه را میتوان با وضعیت رسانه های اجتماعی داخلی مانند بله و روبیکا مقایسه کرد که کمتر پذیرفته شد. بنابراین، می شد راهبردی طراحی کرد که هم نگرانی های موجود را برطرف کند و هم امکان بهره برداری از فناوری را فراهم آورد.»
مسدودسازی نه مانع ورود فناوری می شود، نه راه مدیریت آنرا فراهم می آورد
ادهم همینطور در جواب این پرسش که این نوع تفکر مواجهه با فناوری چه خروجی دارد، می گوید: «به هر حال، ما با موضوع هایی مانند صیانت از داده ها، تنظیم گری و دفاع از گروههای لطمه پذیر، همچون کودکان، مواجه هستیم و کسی منکر اهمیت این مسایل نیست. اما این که به بهانه این نگرانی ها اقدامی انجام ندهیم و صرفا به مسدودسازی روی بیاوریم، نتیجه یک نگاه و طرز تفکر مشخص است. درنتیجه حتی در ایجاد همان دیوار آتشین هم موفق نمی شویم که بتوانیم بگوییم از ورود فناوری جلوگیری کرده ایم. خروجی این تفکر، مقاومت در مقابل پذیرش فناوری است. مقاومتی که وقتی فناوری فراگیر می شود، چاره دیگری برای مواجهه با آن ندارد.»
آقامیری نماینده یک طرز تفکر است
او همینطور در جواب این پرسش که چرا شخصی مانند آقامیری در شورای عالی فضای مجازی چنین رویکرد سلبی در مواجه با فناوری هایی مانند استارلینک دارد و از تجربیات گذشته در مقابل فناوری استفاده ای نمی گردد، می گوید: «مسئله صرفا به یک فرد مشخص محدود نمی شود و بیشتر با یک رویکرد در ساختار تصمیم گیری مواجه هستیم و آقامیری نماینده این تفکر است، اما خودش فرد خاص و یگانه ای نیست که چنین نگاهی داشته باشد. ما افراد زیادی با این رویکرد داریم. ساختار شورای عالی فضای مجازی، طرح معروف به صیانت که در کمیسیون اصل ۸۵ مجلس دنبال شد و خیلی از قوانین دیگر، از همین تفکر تأثیر می پذیرند.»
او در آخر می گوید: «مسئله این است که نگاهی تهاجمی نسبت به هرگونه رشد، رشد و گسترش فناوری وجود دارد و پس از آن هم این حوزه رها می شود. نکته جالب اینجاست که پیامد بعدی همین رویکرد را بعنوان مثال در وضعیت کودکان هم می بینیم. وقتی کودکان زیر سن قانونی از فیلترشکن استفاده می نمایند و هیچ چاره مؤثری برای مدیریت این وضعیت نداریم، با نتیجه همان نوع نگاه مواجه هستیم. این رویکرد چنین خروجی ای به وجود می آورد و بعد ما هر بار از اظهارنظرهای عجیب وغریبی که در این مورد مطرح می شود، تعجب می نماییم. در حالیکه این اظهارنظرها برآمده از همان تفکری است که از ابتدا مبنای تصمیم گیری قرار گرفته است.»
به اجمال، این آمار، نشان می دهند که سیاست فیلترینگ به هدف موردنظر خود نرسیده است. آقامیری نماینده یک طرز تفکر است او همین طور در جواب این پرسش که چرا شخصی مانند آقامیری در شورای عالی فضای مجازی چنین رویکرد سلبی در مواجه با فناوری هایی مانند استارلینک دارد و از تجربیات گذشته در مقابل فناوری استفاده ای نمی گردد، می گوید: مسئله فقط به یک فرد مشخص محدود نمی شود و بیشتر با یک رویکرد در ساختار تصمیم گیری مواجه هستیم و آقامیری نماینده این تفکر است، اما خودش فرد خاص و یگانه ای نیست که چنین نگاهی داشته باشد. در حالی که این اظهارنظرها برآمده از همان تفکری است که از ابتدا مبنای تصمیم گیری قرار گرفته است.
منبع: آزینیک
این مطلب آزینیک را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط آزینیک
نظرات خوانندگان آزینیک در مورد این مطلب
لطفا شما هم در مورد این مطلب نظر دهید