وحید فرید:
اختلال همزمان چند فیلترشکن می تواند نشانه تغییر در شرایط شبکه باشد
به گزارش آزینیک، اختلال فیلترشکن ها در ایران، نوسان سرعت اینترنت و دشواری دسترسی به خدمات آنلاین، بار دیگر پرسش هایی در رابطه با شیوه های فیلترینگ و مسئولیت نهادهای دخیل در محدودسازی اینترنت مطرح کرده است. وحید فرید، پژوهشگر امنیت شبکه، می گوید فیلترینگ لزوماً به مفهوم قطع کامل اینترنت نیست و می تواند بوسیله مسدودسازی پروتکل ها و نشانی های IP، کاهش پهنای باند یا ایجاد اختلال در راه ارتباطی صورت گیرد. بگفته او، اختلال همزمان چند ابزار می تواند احتمال تغییر در وضعیت شبکه را مطرح کند، اما تشخیص علت قطعی اختلال به بررسی فنی نیاز دارد. هزینه استفاده از فیلترشکن ها، نقش اپراتورهای اینترنت و تاثیر محدودیت های ارتباطی بر کسب و کارها و گسترش فناوری در ایران، از دیگر موضوع هایی است که در این گزارش بررسی می شود.
تینا مزدکی_ در ایام اخیر، شماری از کاربران از اختلال در اتصال به فیلترشکن ها و دشواری دسترسی به اینترنت از این مسیر آگاهی داده اند. گزارشات کاربران از بروز مشکل در اتصال، ناپایداری ارتباط و از کار افتادن برخی ابزارهای دور زدن فیلترینگ حکایت دارد؛ در عین حال، بدون بررسی فنی نمی توان علت یا گستره این اختلال ها را مشخص کرد. این مشکلات در شرایطی مطرح می شود که هم زمان، وزیر ارتباطات از چالش های عرضه خدمات دیجیتال و لزوم بازبینی در شیوه مدیریت سیستم ها در کشور سخن گفته است.
کیفیت اینترنت روزانه و حتی هر چند ساعت تغییر می کند وحید فرید، پژوهشگر امنیت شبکه، در جواب این پرسش که آیا گزارشات کاربران از قطعی مکرر فیلترشکن و تغییر کیفیت اینترنت نشانه تغییرات جدیدی در سیاستهای فیلترینگ است، توضیح می دهد: « بااینکه اطلاعاتی از تغییرات جدید در دسترس نیست. در عین حال، تغییرات کیفیت اینترنت را به شکل مداوم تجربه می نماییم. گاهی این تغییرات روزانه و حتی در فاصله چند ساعت اتفاق می افتند و کیفیت اتصال کاربران دستخوش نوسان می شود.»
او می گوید: « نکته مهم این است که برعکس وعده هایی که دولت درباره ی بهبود دسترسی به اینترنت داده، در سیاستهای کلان نه تنها نشانه روشنی از گشایش دیده نمی گردد، بلکه به نظر می آید رویکرد مسدودسازی همچنان ادامه دارد و در تعدادی زمینه ها تشدید شده است.»
او می گوید: « من بارها گفته ام تا وقتی که شورایعالی فضای مجازی با نگاه فعلی به فعالیت خود ادامه دهد و ساختارهایی وجود داشته باشند که از منابع عمومی برای مسدودسازی ارتباط مردم با جهان استفاده می نمایند، نمی توان انتظار داشت تغییر پایداری در وضعیت اینترنت ایجاد شود.»
فیلترینگ چرخه مالی عظیمی از هزینه های تحمیلی به مردم به وجود آورده است او همینطور در جواب این پرسش که این وضعیت چه هزینه های جانبی دارد، می گوید: « درباره ی اصطلاحاتی مانند مافیای فیلترینگ، مافیای فیلترشکن یا مافیای پهنای باند هم بحث های زیادی مطرح می شود. آن چه روشن است، هزینه ای است که مردم برای دسترسی به اینترنت و استفاده از ابزارهای اتصال امن و استاندارد پرداخت می کنند. این هزینه ها در شرایطی به خانوارها تحمیل می شود که دسترسی عادی به خدمات موردنیازشان با محدودیت مواجه می باشد و مشخص است که چرخه مالی عظیمی را شکل داده است.»
آزمایش روشهای جدید مسدودسازی می تواند کیفیت اینترنت را تغییر دهد او ادامه می دهد: « گاهی امکان دارد برای مدتی شرایط نسبتاً پایدار به نظر برسد. یکی از احتمالات این است که مجموعه های مسئول مسدودسازی درحال بررسی و آزمایش روشهای تازه باشند. بعد از اعمال تغییرات هم امکان دارد اثر آنها بر کاربران و کسب و کارها آشکار شود. در چنین شرایطی، کاربران و کسب وکارهای اینترنتی عملا با دستاوردهای این تغییرات مواجه می شوند، بدون آن که لزوماً از علت دقیق آنها اطلاع داشته باشند.»
وحید فرید، پژوهشگر امنیت شبکه اختلال همزمان چند فیلترشکن می تواند نشانه تغییر در شبکه باشد فرید همینطور در جواب این پرسش که کاربران چه طور می توانند تشخیص دهند که اختلال ایجاد شده ناشی از خود فیلترشکن است یا تغییراتی که در شبکه و سازوکار فیلترینگ اعمال شده است، می گوید: « گزارش کاربران از قطعی اینترنت بطور قطع درست است اما تشخیص علت این مساله برای کاربر عادی دشوار است و معمولا به بررسی فنی نیاز دارد. در عین حال، یکی از نشانه هایی که میتوان به آن توجه کرد، گستردگی اختلال است. اگر فقط یک فیلترشکن از کار بیفتد، امکان دارد مشکل از همان سرویس یا زیرساخت آن باشد. اما وقتی تعداد زیادی از ابزارهای مختلف به صورت همزمان مبتلا به اختلال می شوند، احتمال این که شرایط شبکه تغییر کرده باشد افزوده می شود. در چنین وضعیتی، امکان دارد یک پروتکل مسدود شده باشد یا محدودیت هایی در راه ارتباطی اعمال شده باشد.»
کاهش سرعت اینترنت هم می تواند نتیجه فیلترینگ باشد او ضمن تأکید بر این مساله که فیلترینگ همیشه به معنای مسدودسازی کامل نیست، می گوید: « روشهای مختلفی برای ایجاد اختلال وجود دارد؛ همچون این که قسمتی از بسته های اطلاعاتی حذف یا منحرف شوند، پهنای باند یک سرویس کاهش پیدا کند یا ارتباط با قسمتی از نشانی های اینترنتی محدود شود. در چنین شرایطی، کاربر امکان دارد احساس کند اینترنت کند شده است، در صورتیکه اتصال به صورت کامل قطع نشده است. بعنوان مثال، امکان دارد دسترسی به قسمتی از نشانی های IP یک سرویس یا شبکه توزیع محتوا محدود شود یا کیفیت ارتباط با آن کاهش پیدا کند. این اقدامات می توانند روی عملکرد سرویسهای مختلف اثر بگذارند، بدون آن که لزوماً با یک مسدودسازی کامل مواجه باشیم.»
وحید فرید: وقتی اختلال در تعداد زیادی از ابزارها و سرویس ها مشاهده می شود، باید احتمال تغییر در وضعیت شبکه و اعمال محدودیت های گسترده تر را هم درنظر گرفت.
فیلترینگ در ایران به روشهای پیچیده تری رسیده است وحید فرید همینطور در جواب این پرسش که از نظر فنی، چه روش هایی برای اختلال در عملکرد فیلترشکن ها و محدود کردن دسترسی کاربران وجود دارد، می گوید: « روشهای مختلفی وجود دارد. بعنوان مثال، با مسدود کردن یک پروتکل امکان دارد گروهی از فیلترشکن هایی که از آن استفاده می نمایند، از کار بیفتند. گاهی هم یک نشانی IP یا یک محدوده از نشانی های IP مسدود می شود و بنابراین، قسمتی از سرویس ها دیگر در دسترس نخواهند بود.»
او می گوید در تعدادی موارد به جای مسدودسازی کامل، پهنای باند یک سرویس کاسته می شود یا دسترسی به قسمتی از زیرساخت آن محدود می شود. سرویسهای ابری و شبکه های توزیع محتوا هم امکان دارد تحت تأثیر چنین تغییراتی قرار بگیرند.
وحید فرید: باید توجه داشت همه اختلال ها الزاماً ناشی از فیلترینگ داخلی نیستند. گاهی محدودیت های بین المللی یا اقدامات شرکتهای خارجی هم می توانند بر دسترسی کاربران ایرانی اثر بگذارند. بطور مثال، امکان دارد یک سرویس خارجی به دلیلهای مربوط به سیاستهای خود، دسترسی تعدادی کاربران یا نشانی های IP را محدود کند.
وی همینطور می گوید: « در عرصه فیلترینگ، از دید من در کشور سرمایه گذاری قابل توجهی انجام شده و سازوکارهای فنی پیچیده ای توسعه یافته اند و هزینه خیلی زیادی شده است. به همین دلیل، نمی توان انتظار داشت که کنار گذاشتن این زیرساخت ها یا تغییر سیاستهای مربوط به آن به آسانی اتفاق بیفتد. تا وقتی که نگاه حاکم بر سیاستگذاری اینترنت بر محدودسازی استوار باشد، حتی اگر برخی مسؤلان هم از لزوم بهبود دسترسی صحبت کنند، لزوماً تغییری در وضعیت عملی کاربران ایجاد نخواهد شد.»
وحید فرید، پژوهشگر امنیت شبکه نقش اپراتورها در اجرای فیلترینگ چیست؟ از آنجاییکه اپراتورها معمولا نقش خودرا در تصمیم گیری درباره ی فیلترینگ رد می کنند، این پرسش مطرح می شود که چرا میان اعمال محدودیت ها از جانب اپراتور تفاوت دیده می شود.
وحید فرید در این زمینه می گوید: « باید بین تصمیم گیری درباره ی فیلترینگ و اجرای آن تفاوت قائل شد. امکان دارد اپراتور در تعیین سیاستهای فیلترینگ نقشی نداشته باشد، اما این مساله لزوماً به معنای آن نیست که فیلترینگ در شبکه آن اعمال نمی گردد. برمبنای تجربه کاربران و تحلیل هایی که درباره ی تفاوت کیفیت اتصال در اپراتورهای مختلف صورت می گیرد، به نظر می آید الگوی اختلال ها در همه شبکه ها یکسان نیست. در تعدادی موارد، تفاوت عملکرد سرویس ها میان اپراتورها نشان داده است که شیوه یا محل اعمال محدودیت ها می تواند متفاوت باشد.»
او می گوید: « این وضعیت با این احتمال سازگار است که سازوکارهای اجرایی فیلترینگ در شبکه های مختلف تفاوت هایی داشته باشند. البته برای مشخص کردن دقیق مسئولیت هر اپراتور یا شرکت، باید مستندات فنی و قراردادی مربوط به آن بررسی شود.»
وحید فرید: اپراتورها نمی توانند صرفا با این استدلال که تصمیم گیرنده نیستند، هرگونه نقش اجرایی خودرا منتفی بدانند. امکان دارد آنها در تعیین سیاستها اختیار نداشته باشند، اما اجرای محدودیت ها در شبکه شان صورت گیرد. با این وجود، این احتمال هم وجود دارد که اپراتورها در چهارچوب دستورهای نهادهای بالادستی عمل کنند و اختیار چندانی برای تغییر وضعیت نداشته باشند.
این کارشناس همینطور می گوید: « در سطح ساختاری، شورایعالی فضای مجازی، مرکز ملی فضای مجازی و شرکت ارتباطات زیرساخت و همینطور وزارت ارتباطات همچون نهادهایی هستند که باید نقش و مسئولیت آنها در سیاستگذاری و اجرای محدودیت ها بررسی شود. ترافیک شبکه و نحوه مدیریت آن هم در تحلیل این مساله اهمیت دارد. مساله این است که مسئولیت تصمیم گیری، ابلاغ و اجرای فیلترینگ امکان دارد میان چند نهاد توزیع شده باشد. بنابراین، برای ارزیابی دقیق عملکرد هرکدام باید این سطوح را از یکدیگر تفکیک کرد.»
این کارشناس باور دارد که به صورت کلی، اگر قرار باشد مسئولیت فیلترینگ روشن شود، باید مشخص باشد چه نهادی تصمیم می گیرد، چه نهادی دستور را ابلاغ می کند، چه مجموعه ای آنرا اجرا می کند و هرکدام چه میزان اختیار دارند. بدون شفافیت در این مورد، امکان ارزیابی عملکرد نهادها و پاسخ گو کردن آنها دشوار خواهد بود.
فیلترینگ و تحریم چه طور گسترش فناوری در ایران را عقب می اندازند؟ این کارشناس بر این باور است که بخش مهمی از فاصله فناوری ایران با جهان را باید در همین محدودیت های ارتباطی، تحریم های فناوری و سیاستهای اقتصادی و حکمرانی جست وجو کرد. این مساله به آینده نسل جوان و توان رقابتی اقتصاد کشور مربوط می شود و آثار آن می تواند در طولانی مدت هم ادامه پیدا کند.
وی همینطور می گوید: « در سیاستگذاری اینترنت باید آثار محدودیت ها بر کسب و کارها به صورت جدی مورد توجه قرار بگیرد. نمی توان از یک طرف درباره ی توسعه اقتصاد دیجیتال صحبت کرد و از سوی دیگر، دسترسی به زیرساخت های ارتباطی موردنیاز آنرا به شکل مداوم محدود کرد. وقتی دسترسی به خدمات و ابزارهای بین المللی محدود می شود و سرمایه گذاری هم با موانع مختلف روبه روست، گسترش فناوری دشوارتر خواهد شد. مهاجرت متخصصان هم این وضعیت را تشدید می کند. در چنین شرایطی، نمی توان انتظار داشت که صرفا با تأکید بر توان داخلی، بدون فراهم کردن زیرساخت ها و شرایط لازم، در همه حوزه ها با کشورهای پیشرو رقابت نماییم.»
این کارشناس امنیت شبکه در آخر می گوید: « مساله فقط وضعیت امروز نیست. سیاستهای فعلی می توانند بر ظرفیت کشور برای رقابت در سالهای آینده هم اثر بگذارند. اگر امروز زیرساخت ها، سرمایه گذاری و شرایط ضروری جهت فعالیت متخصصان و کسب و کارها فراهم نشود، جبران این فاصله در آینده زمان و هزینه سنگینی می طلبد.»
به اجمال، فیلترینگ چرخه مالی عظیمی از هزینه های تحمیلی به مردم به وجود آورده است او همین طور در جواب این پرسش که این وضعیت چه هزینه های جانبی دارد، می گوید: درباره ی ی اصطلاحاتی مانند مافیای فیلترینگ، مافیای فیلترشکن یا مافیای پهنای باند هم بحث های زیادی مطرح می شود. این کارشناس باور دارد که به شکل کلی، اگر قرار باشد مسئولیت فیلترینگ روشن شود، باید مشخص باشد چه نهادی تصمیم می گیرد، چه نهادی دستور را ابلاغ می کند، چه مجموعه ای آن را اجرا می کند و هرکدام چه میزان اختیار دارند. این کارشناس بر این باور است که بخش مهمی از فاصله فناوری ایران با جهان را باید در همین محدودیت های ارتباطی، تحریم های فناوری و سیاست های اقتصادی و حکمرانی جست وجو کرد.
این مطلب آزینیک را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط آزینیک
نظرات خوانندگان آزینیک در مورد این مطلب
لطفا شما هم در مورد این مطلب نظر دهید